การกำหนดเสียงวรรณยุกต์ของแต่ละพยางค์เป็นไปตาม กฎการผันวรรณยุกต์ ที่ซับซ้อน โดยพิจารณาร่วมกันระหว่าง หมู่พยัญชนะ (อักษรกลาง สูง ต่ำ), ชนิดของพยางค์ (คำเป็น/คำตาย) และ รูปวรรณยุกต์ที่กำกับ ดังนั้น อักษรไทยจึงเป็นระบบที่มีความละเอียดอ่อนและต้องอาศัยการเรียนรู้โครงสร้างเหล่านี้อย่างถ่องแท้ นอกจากนี้ อักษรไทยยังไม่มีการเว้นวรรคระหว่างคำในประโยคเหมือนภาษาอังกฤษ โดยจะใช้การเว้นวรรคเมื่อจบใจความหรือประโยคเท่านั้น และมีเครื่องหมายอื่น ๆ เช่น ๆ (ไม้ยมก) ใช้ซ้ำคำ และ ฯลฯ (ไปยาลใหญ่) ใช้ละข้อความ.นวรรณยุกต